stori'r ganrif yn cael ei chyhoeddi gellir dadlau bod sefydlu ysgolion cyfrwng cymraeg yn ail hanner yr ugeinfed ganrif yr un mor bwysig i dynged yr iaith gymraeg ag y bu cyfieithu'r beibl yn ond hyd yn oed os enillwyd yr hawl i addysg gymraeg yn ni fu'r gwaith o sefydlu ysgolion cyfrwng cymraeg bob amser mor hawdd cofnodir yr hanes yma mewn cyfrol newydd a ysgrifennwyd gan rieni plant cyfrwng cymraeg ac a gafodd ei lansio yn eisteddfod genedlaethol yn nhyddewi gweithiodd y cyhoeddwyr y lolfa gyda rhag er mwyn cyhoeddi'r llyfr a elwir yn 'gorau arf hanes sefydlu ysgolion cymraeg ' dywedodd iolo wyn williams y golygydd taw sefydlu'r ysgolion cymraeg yn ail hanner yr ugeinfed ganrif a achubodd yr iaith rhag dinodedd llwyr onid difodiant mae'r gyfrol hon yn deyrnged i rieni cymraeg a di gymraeg a alwodd a ymdrechodd ac a frwydrodd weithiau am flynyddoedd i gael addysg gymraeg i'w plant mae brwdfrydedd rhieni di gymraeg y cymoedd dros addysg gymraeg yn un o ryfeddodau'r ganrif lle collwyd yr iaith bron yn llwyr ar wefusau plant glannau'r rhymni yn awr mae bron i ugain y cant o blant y cwm mewn ysgolion cymraeg mae storïau rhyfedd eraill i'w cael sefydlwyd bryntaf fel ysgol gynradd gymraeg caerdydd yn heddiw mae deg ysgol gynradd gymraeg yn y brifddinas rhydfelen oedd ysgol uwchradd gymraeg gyntaf y de yn heddiw mae deg ysgol uwchradd gymraeg yn yr un dalgylch mae sôn yn y llyfr am arloeswyr addysg gymraeg megis ifan ab owen edwards norah isaac gwyn daniel a b haydn williams yma ceir cefndir ysgolion y mae eu henwau cyfareddol yn adlewyrchu ein hanes ysgolion megis ifor bach croes atti y morswyn glancleddau gwenllian twm o'r nant bryn tabor y bannau login fach tirdeunaw iolo morganwg ynyslwyd llyn y forwyn cwm gwyddon bodringallt gartholwg a'r ferch o'r sger cynhwysir hefyd ysgolion cymraeg cyntaf y ganrif bresennol sef ysgol dafydd llwyd y drenewydd ac ysgol y ffin cil y coed ar hyn o bryd mae ysgol gynradd gymraeg yn ogystal â uned cymraeg mewn ysgolion saesneg mae ysgol uwchradd gymraeg mae'r ysgolion hyn yn rhai 'penodol' yn hytrach na 'naturiol' yn rhinwedd eu lleoliad yn yr ardaloedd tradoddiadol cymraeg dim ond trwy bennu ysgolion cymraeg penodedig mae rhag yn credu y gwelir holl fanteision dwyeithrwydd yn dod i'r amlwg un o amcanion rhag yw dwyn perswâd ar awdurdodau lleol i bennu mwy o ysgolion cymraeg penodedig er mwyn diwallu awydd rhieni am addysg gymraeg go iawn ar gyfer eu plant awst story of the century is told it has been argued that the establishment of welsh medium schools in the second half of the th century was as important to the future of the welsh language as the translation of the bible into welsh in but even though the right to welsh medium education was won in the path to welsh medium schools has not always been trouble free the history of this struggle is chronicled in a new book written by parents of welsh medium children and launched at the national eisteddfod in st david's the publishers y lolfa worked with rhag to produce the book called `gorau arf hanes sefydlu ysgolion cymraeg ' history of welsh medium schools iolo wyn williams editor said that establishing welsh medium schools in the second half of the twentieth century certainly saved the language from obscurity if not complete extinction this volume is a tribute to parents both welsh and non welsh speaking who campaigned and struggled sometimes for years to get their children educated through the medium of welsh the enthusiasm of non welsh speaking parents in the valleys for welsh medium education is one of the miracles of the century the language had almost completely disappeared from the younger generation in the rhymney valley but now almost of children there attend welsh medium schools there are other extraordinary stories to be told bryntaf was established as cardiff's first welsh medium primary in today there are primaries in the capital rhydfelen was the first welsh medium secondary in south wales in today there are secondaries in the same catchment area the book details the work of pioneers of welsh medium education such as ifan ab owen edwards norah isaac gwyn daniel and b haydn williams there is the background to schools whose fascinating names bear witness to our history schools such as ifor bach croes atti y morswyn glancleddau gwenllian twm o'r nant bryn tabor y bannau login fach tirdeunaw iolo morganwg ynyslwyd llyn y forwyn cwm gwyddon bodringallt gartholwg and y ferch o'r sger the history comes right up to the present with ysgol dafydd llwyd and ysgol y ffin currently there are welsh medium primary schools as well as welsh medium units in english medium schools and welsh medium secondary schools these schools are `specific' welsh medium schools as opposed to `natural' by dint of their location in traditional welsh speaking areas only through appointing specifically welsh medium schools do all the advantages of bilingual education become apparent according to rhag august agor fed ysgol agorir degfed ysgol gynradd gymraeg sir abertawe yn yr hydref lleolir ysgol gymraeg llwynderw am y tro ar safle ysgol uwchradd bishop gore yn sgeti bydd yr ysgol newydd yn cymryd pwysau oddi ar ysgol gyntaf gymraeg y ddinas bryn y mor sydd yn orlawn ers mlynedd hefyd bwriedir agor ail ysgol uwchradd gymraeg yn y ddinas yn penderfynir maes o law p'un ai cychwyn yr ysgol gyda blwyddyn ynteu trosglwyddo plant a o ysgol gyfun gw yr caiff yr ysgol wedyn dyfu'n flynyddol nes cyrraedd ei llawn dwf gyda chweched dosbarth th school opened the county of swansea's th welsh medium primary school will open in the autumn ysgol gymraeg llwynderw will be temporarily located on the same site as bishop gore comprehensive in sketty the new school will help to take pressure off the city's first welsh medium school bryn y mor which has been oversubscribed for years also a new welsh medium secondary school will open in the city in it is still to be decided whether to begin the new school with year or transfer year and children from ysgol gyfun gw yr caerffili yn ehangu ei ddarpariaeth gymraeg mae ymdrechion cangen newydd rhag yn dwyn ffrwyth ar ôl iddi ddwyn y diffyg o ddigon o ysgolion cymraeg i sylw'r awdurdod addysg cynnig cyntaf awdurdod caerffili ar ôl diwygio'i bolisi addysg gymraeg oedd i sefydlu ysgolion cymraeg yn aberbargoed penallta trinant a bedwas ond cafodd cynnig bedwas ei ohirio oherwydd amryw anhawsterau mae cyfarfod nesaf rhag caerffili i'w gynnal yn swyddfeydd tredomen nos fawrth ail o orffennaf am mae hwn yn gyfarfod sy'n agored i bawb felly croeso i chi ddod i fynegi barn mae'r awdurdod lleol bellach wedi cadarnhau y cynlluniau ar gyfer ehangu darpariaeth addysg ddwyieithog ac erbyn hyn wedi symud ymlaen i'r broses o ymgynghoriad cyhoeddus yn anffodus cyfarfod gelyniaethus iawn a gafwyd ym medwas wrth i swyddogion y sir geisio darbwyllo rhieni o fanteision ysgolion cynradd ar draul ysgolion iau a babanod ar wahân mae'n debyg i'r bobl leol deimlo mai cynllwyn oedd hyn i orfodi ysgol gymraeg ar eu cymuned rhaid dweud hefyd i'r rhieni weld beiau dilys yn y cynllun megis cyfyngder safle yr ysgol iau a'r perygl o dagfeydd traffig y tu allan cynhaliwyd cyfarfod ar gyfer holl lywodraethwyr ysgolion cymraeg nos iau eg o fehefin er mwyn i swyddogion y sir gael cyfle i drafod y cynigion hyn siomedig iawn oedd y nifer a ddaeth ynghyd llai na allan o dros o lywodraethwyr sydd yn cynrychioli ysgolion cymraeg y sir roedd hyn yn drueni mawr am i'r sawl oedd yn bresennol dderbyn llawer o wybodaeth ni rhagwelir yr anawsterau a gafwyd ym medwas wrth fwrw ymlaen â'r cynigion ar gyfer aberbargoed penallta a thrinant ond yn sicr mae'n rhaid edrych drachefn ar y sefyllfa ehangach sef hyn sydd i'w wneud yngly n â'r gormodedd o blant sydd yn yr ysgolion cymraeg golyga hyn rhyw ddeg terrapin ychwanegol ar gost o tua hanner miliwn o bunnau petai lle iddynt ar y safleoedd presennol cododd rhai o'r llywodraethwyr mater y galw am ddarpariaeth mewn mannau fel y coed duon a rhisga ardaloedd nad oes sôn amdanynt yn y cynigion beth arall sydd ar gael ar gyfer plant bedwas eu symud eto i lanbradach neu disgwyl am adeiladau newydd cafwyd adwaith i'r mesurau oddi wrth brifathrawon ysgolion cyfrwng saesneg a oedd yn blino am yr effaith ar y niferoedd yn eu hysgolion yn sicr mae lle i bryderu y gall unrhyw wrthwynebiad achosi oediad yn enwedig am nad oes neb yn gwybod yn union faint o amser y mae'r cynulliad cenedlaethol yn mynd i gymryd i ddelio ag unrhyw apêl teimlai'r swyddogion y gallai'r cynlluniau fynd yn eu blaen heblaw am fedwas gyda gobaith y byddai ysgolion yn aberbargoed a thrinant erbyn medi a phenallta y flwyddyn ganlynol dewch atom ar yr ail o orffennaf i gynnig eich sylwadau ar y materion hyn mae hwn yn gyfnod allweddol a chyffrous ar gyfer datblygiad a ffyniant yr iaith gymraeg mehefin caerphilly expands its welsh medium provision the efforts of a new branch of rhag are bearing fruit after it brought the lack of welsh medium schools to the attention of its education authority caerphilly education authority's first suggestion following the revising of its welsh medium education authority was to establish welsh medium schools in aberbargoed penallta trinant and bedwas although the bedwas proposal has been shelved because of a variety of difficulties the next caerffili rhag meeting is to be held at tredomen on tuesday nd july at this is an open meeting so please come along to express your opinions the local authority has by now confirmed the proposals for the expansion of welsh medium education and has moved on to the public consultation stage unfortunately this started with a very acrimonious meeting in bedwas as the county's officers tried to persuade parents of the benefits of primary schools as opposed to separate infant and junior departments it seems that people felt that this was a plot to force a welsh school on their community it also has to be said that the parents saw legitimate faults in the county's scheme e g the confined nature of the site and the danger of traffic congestion a meeting was held for all the governors of welsh schools on thursday th june to afford county officials an opportunity to discuss their proposals the attendance was extremely disappointing there were fewer than governors there out of the who represent ysgolion cymraeg in the county this was a pity as those present received a great deal of information it's not anticipated that the difficulties encountered in bedwas will be repeated as the other proposals for aberbargoed penallta and trinant are pursued but certainly the whole matter of the excess pupils in ysgolion cymraeg in the county needs to be looked at this could mean as many as demountable classrooms at a cost of about half a million pounds even if there were room for these on the present sites some governros raised such matters as provision in places like blackwood and risca which are not even included in the proposals what else can be done about bedwas are they again to be moved to llanbradach or wait for new buildings headteachers of english medium schools in the county have reacted by expressing concern about the effect these proposals would have on their rolls certainly there is cause for concern that any objections will cause delay especially as no one knows exactly how long the national assembly will take to deal with any appeals officers felt that the proposals with the exception of bedwas could go ahead in the hope that schools could open in aberbargoed and trinant by september with penallta opening the following year please join us on nd july to offer your observations on these matters this is a crucial and an exciting period in the development and success of the welsh language june galw i orffen twyllo'r system arholi wrth annerch cynhadledd penaethiaid ysgolion cymraeg cydag yn aberystwyth galwodd mr heini gruffudd cadeirydd rhieni dros addysg gymraeg ar y cynulliad i weithredu'n fuan i ddiwygio system arholi'r gymraeg yn ysgolion cymru meddai mr gruffudd ar hyn o bryd mae o leiaf traean o'r disgyblion a safodd arholiadau cymraeg iaith gyntaf yn oed yn cael sefyll arholiadau cymraeg ail iaith yn ac oed mae hyn yn rhoi anfantais gwbl annheg i'r disgyblion hyn yn yr arholiadau ac yn ei gwneud hi'n anodd i ddisgyblion dilys ail iaith i ennill y graddau uchaf yr un pryd mae hyn hefyd yn golygu nad yw'r disgyblion a drosodd o iaith gyntaf i ail iaith yn datblygu eu sgiliau ieithyddol fel y dylent mae'r system addysg fel y mae yn caniatáu iddynt golli sgiliau ieithyddol mae angen i weinidog addysg y cynulliad roi cyfarwyddyd ar hyn i'r cyrff arholi mae angen derbyn bod disgyblion sydd wedi sefyll profion iaith gyntaf yn arholiadau tasau cyfnod allweddol yn oed yn parhau i astudio'r gymraeg yn iaith gyntaf yn yr ysgol uwchradd dylid sefydlu system newydd o arholi cymraeg lle y bydd disgyblion yn cael eu gwobrwyo am eu medr ieithyddol ar un lefel o fesur ac a fydd hefyd yn rhoi cymhelliad gwirioneddol i ddisgyblion ail iaith ac iaith cyntaf ennill sgiliau ieithyddol mae'r system fel y mae yn caniatáu twyllo ar raddfa fawr mae rhag eisoes wedi trafod hyn gyda ms jane davidson a bydd yn pwyso arni i weithredu ar fyrder mehefin call to end misuse of examination system the welsh assembly must act soon to reform examinations in the welsh language according to heini gruffudd chairman of the welsh medium parents pressure group rhag who recently addressed a conference aberystwyth organised by cydag the welsh medium schools association mr gruffudd said currently at least a third of pupils who sit examinations in welsh as their first language at the age of are sitting examinations for welsh as a second language at the ages of and this gives these pupils a totally unfair advantage in the examinations and makes it difficult for those who properly qualify for second language examinations to reach the higher grades at the same time this means that pupils who have switched from first language to second language do not develop the appropriate language skills the educational system is skewed so that they lose the linguistic skills they have previously gained the assembly's education minister must make the examining boards aware of this situation it must become the norm that pupils who have sat first language tests in keystage sats at age go on to study welsh as first language in secondary school a new examination system should be established for welsh in which pupils are rewarded for their language skills by standard means thus providing the necessary incentive for second language and first language students to acquire linguistic skills the present system is producing falsification on a massive scale rhag has already discussed the matter with ms jane davidson the assembly education minister and will continue to press her to act quickly june ysgolion cymraeg sy'n dangos y ffordd ymlaen bu gwleidyddion blaenllaw yn canmol dwyieithrwydd a manteision addysg cyfrwng cymraeg mewn cynhadledd ddiwedd mis ebrill yn y gynhadledd a oedd wedi'i threfnu gan rhag ac a ddygai'r yr enw addysg gymraeg ateb y galw aethpwyd ati i drafod yr angen am fwy o ysgolion cyfrwng cymraeg yn y de fe'i cynhaliwyd yn ysgol gyfun rhydfelen pontypridd ysgol uwchradd gymraeg gyntaf y de sydd eleni yn dathlu ei benblwydd yn mlwydd oed bu un o'r siaradwyr gwadd mike german arweinydd y rhydfrydwyr democrataidd yn y cynulliad yn sôn am fanteision dwieithrwydd ar gyfer dysgu ieithoedd eraill nododd fod ei wybodaeth o ffrangeg yn help iddo ddysgu'r gymraeg erbyn hyn mae'n gwbl rugl wrth ei darllen dw i ddim am i'r sawl a fydd yn fy nilyn golli manteision lu dwyieithrwydd sydd ar ei orau pan gaiff ei gyflwyno i'r ifanc credwn yn y rhydfrydwyr democrataidd y gall dwyieithrwydd ddod ag amlieithrwydd yn ei sgîl sydd mor bwysig i'n dyfodol dwedodd mr german ei fod yn credu y byddai canlyniadau'r cyfrifiad a ddatgelir yn hwyrach eleni'n dangos bod niferoedd siaradwyr y gymraeg yn y trefi yn codi tra fod y niferoedd yng nghefn wlad yn disgyn does gennym le i gredu na fydd y galw am ragor o ysgolion cyfrwng cymraeg yn parhau yn y de meddai dwedodd owen john thomas llefarydd plaid cymru dros addysg ei bod hi'n hen bryd i gynghorau yn y de fod yn rhagweithiol o ran addysg cyfrwng cymraeg hyd yma dyw'r rhan fwyaf o awdurdodau ddim wedi cymryd addysg gymraeg o ddifrif mae'r ddarpariaeth o addysg gymraeg bron bob amser y tu ôl i'r galw ac oherwydd hynny mae'n tueddu i'w fygu mae david davies aelod yn y cynulliad ar gyfer y ceidwadwyr newydd ddysgu'r gymraeg o fewn amser cwta iawn ac wedi mynd yn rhyfeddol o rugl eisioes adroddodd wrth y gynulleidfa sut ymateb gafodd gan ei dad pan ofynnodd a oedd e'n cael astudio'r gymraeg a chyfrifiadureg yn yr ysgol yr ateb oedd na fyddai'r un ohonynt o ddefnydd yn y dyfodol dw i am ddweud wrth bobl pa mor bwysig a chymaint o hwyl yw hi i ddysgu'r gymraeg meddai mr davies mae ysgolion cyfrwng cymraeg yn amlwg yn llwydiannus iawn dw i ddim yn credu dylai'r iaith fod yn destun dadl wleidyddol rhoddodd heini gruffudd cadeirydd rhag anogaeth i rieni bwyso ar awdurdodau addysg i ddarparu yn deilwng at addysg gymraeg peidiwch a gadael i'r awdurdod symud ysgol wedi iddi gael ei sefydlu gwrthodwch ddosbarthiadau dros dro sydd bob amser yn dod yn barhaol mynnwch ysgolion newydd ddylai'r ysgolion presennol ddim gwrthwynebu rhai newydd rhag ofn colli plant eu hunain y canlyniad tymor hir bod amser yw bod y niferodd sydd yn elwa o addysg gymraeg yn tyfu wrth sefydlu ysgolion newydd galwodd michael jones ysgrifennydd cyffredinol rhag am sefydlu o leiaf un ysgol gymraeg ym mhob ward yn y de er mwyn gwneud addysg gymraeg yn ddewis ymarferol i bob teulu nododd taw ychydig iawn o ysgolion cymraeg a oedd wedi eu hagor dros y mlynedd diwethaf yn yr hen forgannwg mae hi fel pe bai'r twf yn y galw wedi darfod beth bynnag dyn ni yn rhag ddim yn credu hyn o gofio bod plant yn dal i gael eu gwrthod mewn ysgolion cymraeg mae angen ton newydd o ysgolion i ddilyn ffyniant yr wythdegau meddai mr jones ebrill welsh medium schools are the way forward leading politicians sang the praises of bilingualism and the advantages of welsh medium education in a conference at the end of april the conference was entitled welsh medium education meeting the demand and was organised by rhag the group representing parents for welsh medium education to address the requirement for more welsh medium schools in south wales it was held in ysgol gyfun rhydfelen in pontypridd south wales' first welsh medium secondary school which this year is years old guest speaker mike german leader of the liberal democrats in the assembly talked of the benefits of being bilingual for further language learning he noted that his existing knowledge of french was helping him to learn welsh himself which he can now read fluently i don't want those who come after me in wales to lose out on the benefits that bilingualism acquired when young can bring in the liberal democrats we believe that bilingualism can lead to multi lingualism so important for our survival in the modern world mr german said he believed the census details to be revealed later this year would demonstrate that while welsh speakers are declining in rural areas they are growing in urban areas we have no reason to believe that the demand for more welsh medium schools in south wales will not continue he said plaid cymru's assembly spokesman for education owen john thomas said it was high time for councils in south wales to become pro active when it came to welsh medium education the majority of education authorities have not taken welsh medium education seriously in the past the provision of welsh medium education has almost always lagged behind the demand and therefore tended to stifle it we need the provision to be more than the demand to allow welsh medium schools to grow freely and easily david davies assembly member for the conservatives has recently learned welsh and achieved remarkable fluency over a short period he told the conference that when he asked his father if he could study welsh and computers at school he was told neither of them would be of any use in the future i now want to tell people how important and fun it is to learn welsh said mr davies welsh medium schools are clearly very successful i do not believe the language should be a political issue heini gruffudd chairman of rhag urged parents to press local education authorities to provide properly for welsh medium education turn down offers to erect temporary classrooms which inevitably become permanent insist on new schools existing schools must not oppose new schools for fear of losing pupil numbers in the short term the long term consequence is always an increase in those benefiting from welsh medium education michael jones general secretary of rhag called for a welsh medium school to be established at least in every ward in south wales in order for welsh medium education to be a practical choice for every family he noted that very few new welsh medium schools had been opened over the last years it would appear that the growth in demand has come to an end however we in rhag do not believe this bearing in mind the continuing problems parents have in finding places in local welsh medium schools for their children a new wave of schools is required to follow the boom of the s said mr jones siaradwyr y gynhadledd conference speakers rhes uchaf top row mike german owen john thomas david davies rhes isaf bottom row heini gruffudd michael jones profi dislecsia yn y gymraeg mae prosiect dyslecsia cymru wrthi yn datblygu dull o brofi a fydd yn caniatáu i bob plentyn gael ei brofi am ddislecsia yn yr ysgol naill ai yn y gymraeg neu'r saesneg er mwyn amlygu anawsterau dysgu penodol wrth ddysgu darllen ysgrifennu a sillafu noddir pdc gan y cynulliad i ddarparu tystiolaeth ymchwil yngly n â'r meysydd penodol sy'n achos pryder ac ar sail y dystiolaeth cynhyrchir cyfres o brofion ac iddynt normau sy'n briodol i'r cyd destun ieithyddol bydd y gwaith hwn sy'n torri tir newydd yn darparu gwybodaeth werthfawr ar gyfer athrawon a fydd yn arwain at ddatblygiad cynlluniau addysg unigol cau deallus sydd yn bwysig ar gyfer pob plentyn ond yn hollbwysig ar gyfer y rheini sydd ag anawsterau dysgu penodol fel sy'n cael ei gydnabod yng nghod ymarfer cymru am wybodaeth pellach e bostiwch info welshdyslexia org mai testing welsh medium dyslexia the wales dyslexia project is developing a testing procedure which will enable any child to be tested for dyslexia either in welsh or english in order to highlight specific learning problems when learning to read write and spell the wdp has been financed by the assembly to provide research evidence in the fields that are of specific concern and on the basis of this evidence a series of tests will be produced with norms appropriate to the linguistic context this work which breaks new ground will provide valuable information to teachers and will lead to the development of sensible unique learning plans which are important to every child but even more important to parents with specific learning difficulties as recognised in the wales practice code for more information e mail info welshdyslexia org may agoriad swyddogol ysgol y ffin yn ddiweddar agorwyd ysgol gymraeg newydd yn swyddogol cwta tair milltir o'r ffin â lloegr ail ysgol gynradd gymraeg sir fynwy yw ysgol y ffin a fydd yn gwasanaethu deheubarth y sir bellach tra bod ysgol gymraeg y fenni yn dal i wasanaethu'r gogledd eisoes cafodd yr ysgol ei boddi gan alwadau ffôn oddi wrth rieni sydd yn ystyried addysg trwy gyfrwng y gymraeg ar gyfer eu plant hyd fis medi yma bu rhaid i rieni'r ardal wledig anferth hon anfon eu plant i'r ysgol gymraeg yng nghasnewydd os oeddent am iddynt gael eu dysgu yn ddwyieithog ond bellach a'r ysgol honno yn orlawn mae'r awdurdod addysg yn gwrthod derbyn rhagor o blant o sir fynwy lleolwyd ysgol y ffin yn agos i gil y coed caldicot am y tro cyntaf mae gan rieni de ddwyrain y sir gyfle realistaidd i anfon eu plant i addysg gymraeg ar hyn o bryd dim ond disgybl sydd gan yr ysgol yn y dosbarth derbyn tri ym mlwyddyn un dau ym mlwyddyn dau ac un ym mlwyddyn tri hydera'r brifathrawes melanie smallwood y bydd y nifer yn codi yn gyflym wrth i rieni sylweddoli bod yr ysgol yn bod a bod cymaint o fanteision mewn addysg dwyieithog mae saith o blant wedi ymrestru ar gyfer yr ysgol ddechrau'r flwyddyn nesaf mae'r nifer gymharol fach hon i'w phriodoli i'r cyfnod maith o ansicrwydd yn sgîl petruso'r cyngor nid agorwyd yr ysgol nes i rhag fygwth mynd â'r cyngor i arolwg barnwrol ond mae mrs smallwood yn dweud ei bod wedi derbyn llawer o alwadau gan rieni lleol yn holi yngly n â'r ysgol a bod o blant wedi eu rhestru ar gyfer y blynyddoedd a ddaw ar ôl mis medi yma chwefror welsh medium school opens on border a welsh medium primary school only three miles from the border with england was officially opened recently ysgol y ffin which translates as the school on the border is only the second welsh medium primary school in monmouthshire and will take pupils from the south of the county whilst ysgol y fenni in abergavenny continues to take pupils from the north already the school has been inundated with calls from parents considering welsh medium education for their children until this september parents from a huge swathe of monmouthshire had to send their children into newport if they wanted them to receive welsh medium education but because ysgol gymraeg casnewydd was oversubscribed newport education authority refused to take children from monmouthshire ysgol y ffin is located near caldicot and for the first time it provides a realistic possiblity for parents in the south east of the county to send their children into welsh medium education currently the school has a mere pupils on role in the reception class three in year one two in year two and one in year three but headteacher melanie smallwood is confident numbers will rise rapidly as awareness of the school's existence increases and parents find out about the advantages of welsh medium education seven children currently have their names down for entry to the school in september this low intake is due to the extended period of uncertainty under local coucillors the school was only opened after rhag threatened to take the council to a judicial review but mrs smallwood says that she has received many phone calls from local parents enquiring about the school and that children already have their names down for entry in the years following next september's entry february agoriad swyddogol ysgol y ffin official opening addysg gymraeg yn cael ei llesteirio gan ddiffyg cynllunio rhag blaen mae un arolwg wedi nodi bod o rieni cymru am i'w plant gael addysg cyfrwng cymraeg ond ar hyn o bryd nid oes lle i fwy nag o blant mewn ysgolion cymraeg fel rhan o'r dystiolaeth a gyflwynir gerbron pwyllgor addysg a dysgu gydol oes wrth iddo arolygu'r gymraeg mewn addysg meddai'r rhag y dylid cynnal awdit cenedlaethol o'r galw am addysg gymraeg yn ogystal a'i hanghenion a'r ddarpariaeth bresennol er mwyn mesur y galw yn y dyfodol ac i gynllunio ar ei gyfer meddai heini gruffudd cadeirydd rhag nid yw'n foddhaol peidio â symud tan i rieni unigol ymgyrchu weithiau am flynyddoedd am ddarpariaeth ychwanegol pan fo'r ddarpariaeth bresennol yn orlawn dylid gofyn i rieni a fydden nhw eisiau addysg gymraeg i'w plant petai hi ar gael yr un mor hwylus ag addysg saesneg yn ôl rhag yn y lle cyntaf dylai'r cynulliad anelu at roi addysg gymraeg i o blant cymru os am ddechrau gwireddu ei freuddwyd o gymru ddwyieithog dylid sicrhau bod addysg gymraeg ar gael yr un mor hwylus ag addysg saesneg ei chyfrwng gan gynnwys addysg feithrin os na ellir cyflawni hyn mewn ardal benodol dylai trafnidiaeth gael ei darparu'n rhad ac am ddim i wneud yn iawn am y diffyg meddai mr gruffudd mae hyn yn un o oblygiadau sylfaenol trin y gymraeg yn gydradd â'r saesneg mae twf addysg gymraeg yn y deng mlynedd diwethaf wedi cael ei lesteirio o achos diffyg adnoddau a chyllid a diffyg cynllunio rhagweithiol yn ôl mr gruffudd gellir cymharu'r twf yng ngwlad y basgiaid yn sbaen meddai lle mae rhyw o blant cynradd yn derbyn addysg trwy'r fasgeg o'i gymharu â mlynedd yn ôl ar yr un pryd â darparu ysgolion cymraeg dylai nifer penodol o bynciau mewn ysgolion saesneg gael eu dysgu trwy gyfrwng y gymraeg er mwyn atgyfnerthu'r gymraeg a ddysgir ac er mwyn defnyddio'r gymraeg mewn cyd destun ystyrlon nid yw cyflwyno'r gymraeg yn rhan o'r cwricwlwm cenedlaethol wedi gwneud cyfraniad cyfatebol at greu unigolion dwyieithog cyflawn meddai dylid unioni'r cam a wneir i rieni plant ag anghenion addysgol arbennig sydd yn fynych yn cael eu haddifadu o'r cyfle am addysg gymraeg achos diffyg adnoddau a chynllunio rhag blaen mae arolwg y pwyllgor addysg a dysgu gydol oes yn rhan o adolygiad y cynulliad o'r iaith gymraeg nop chwefror welsh medium education stymied by lack of forward planning according to one survey of parents in wales would ideally like their children to be educated bilingually but there is currently space for no more than of our children in welsh medium schools as part of the evidence presented to the committee for education and lifelong learning in its review of welsh in education rhag urged the holding of a national audit of the demand for welsh medium education its requirements and the current provision in order to measure and plan for future demand heini gruffudd chairman of rhag said it is simply not enough to wait until parents campaign sometimes for years before new facilities are provided when the current facilities are overcrowded what should be asked is whether parents would wish their children to be in welsh medium education were it just as accessible as english medium education rhag suggests that the assembly should aim initially at providing welsh medium education for of children in wales if it wants to achieve its dream of a bilingual wales it should ensure that welsh medium education is just as accessible as english medium education including at nursery level if this cannot be achieved in a specific area free transport should be provided to make up for the absence said mr gruffudd this is a basic requirement if welsh is to be treated equally with english the growth of welsh medium education over the last ten years has been stymied because of a lack of resources and budgets and the failure to plan proactively according to mr gruffudd it is interesting to compare the situation with that in the basque country in spain he said where some of primary school children are taught through the medium of the basque language compared to years ago at the same time as providing welsh medium schools specific subjects in english medium schools should begin to be taught through the medium of welsh in order to reinforce the welsh that pupils are learning in their welsh classes and in order to provide a meaningful context for the language introducing welsh into the national curriculum has not achieved the hoped for outcome of producing fully bilingual individuals he said parents of children with special educational needs should be given proper access to welsh medium education instead of being deprived of the opportunity because of a lack of resources and forward planning as is often the case the survey by the committee for education and lifelong learning is part of the assembly's review of the welsh language nop chwefror addysg gymraeg yn talu mae adroddiad gan ymchwiliwyr ym mhrifysgol cymru aberystwyth yn cadarnhau bod y gallu i siarad cymraeg yn help yn y farchnad swyddi a nid yn unig o achos y gofyn am yr iaith mewn rhai swyddi mae ymchwil gan yr athro andrew henley a rhian jones o'r ysgol rheolaeth a busnes yn dangos bod siaradwyr cymraeg yn ennill hyd at y cant yn fwy nac siaradwyr uniaith saesneg ar gyfartaledd gallai fod gan bobl ddwyieithog well sgiliau myfyriol a gallu creadigol medd yr ymchwiliwyr a gydnabyddir gan gyflogwyr nod yr ymchwil un o'r astudiaethau cyntaf o'i math oedd darganfod a oedd mantais economaidd i bobl mewn gwlad ddwyieithog feddu ar ddwyieithrwydd meddai'r athro henley wrth rhag er nad oedd e'n medru'r gymraeg ei fod e'n falch o ddatgan fod ei ddau blentyn ieuengaf yn cael addysg gymraeg ac yn ffynnu o ganlyniad tachwedd welsh medium education pays a report by researchers at the university of wales aberystwyth confirms that the ability to speak welsh is a help in the jobs market and not only because of the requirement to speak the language for some jobs research by professor andrew henley and rhian jones of the school of management and business shows that welsh speakers earn up to per cent more than monoglot english speakers on average this could be because bilingual people have better cognitive and creative skills according to the researchers a fact recognised by employers the object of the research one of the first examples of its kind was to determine the economic returns of bilingualism in a bilingual country professor henley told rhag that although he himself did not speak welsh he was delighted to reveal that his two youngest children were in welsh medium education and were flourishing november cydnabyddir cefnogaeth bwrdd yr iaith gymraeg i waith cyhoeddusrwydd rhag os oes angen gwybodaeth o unrhyw fath am yr iaith gymraeg galwch y llinell gyswllt llun gwener am pm pm cyfradd galwadau lleol the welsh language board has kindly supported rhag publicity if you need information of any kind about the welsh language ring the board's `link line to welsh' monday friday am pm pm local call rate